Окуу-усулдук ишмсердүүлүк

«Нормалдуу физиология» — бул бүтүндөй организмдин, физиологиялык системалардын, органдардын, клеткалардын жана өзүнчө клеткалык түзүлүштөрдүн жашоо ишмердүүлүгүн, ошондой эле организмдин айлана-чөйрө, анын ичинде социалдык чөйрө менен өз ара аракеттенүүсүндөгү жөнгө салуу механизмдерин изилдеген фундаменталдык эксперименталдык-теориялык илим. Физиология медицинанын теориялык негизи болуп саналат. Бул тууралуу улуу орус физиологу Иван Петрович Павлов да белгилеген, анткени физиологиянын мыйзам ченемдүүлүктөрүн терең билүү клиникалык дисциплиналарды ийгиликтүү өздөштүрүүгө өбөлгө түзөт. Физиология салттуу жана салттуу эмес дарылоо ыкмаларын, функционалдык диагностика ыкмаларын үйрөнүүнүн теориялык базасы болуп эсептелет.

«Нормалдуу физиология» дисциплинасынын максаты — бүтүндөй организмдин жана анын өзүнчө бөлүктөрүнүн жашоо ишмердүүлүгү, алардын иштешинин негизги мыйзам ченемдүүлүктөрү жана бири-бири менен, ошондой эле тышкы чөйрөнүн факторлору менен өз ара аракеттенүүсүндөгү жөнгө салуу механизмдери жөнүндө системалуу билимдерди калыптандырууга көмөктөшүү. Ошондой эле функционалдык диагностикада жана адамдын интегративдик ишмердүүлүгүн изилдөөдө колдонулуучу клиникалык-физиологиялык изилдөө ыкмаларынын физиологиялык негиздерин үйрөнүү.

Жалпы эмгек сыйымдуулугу: 7,5 кредит (225 саат)

Аудиториялык иш: 135 саат

Студенттердин өз алдынча иши: 90 саат

Семестр: 1–2

Жыйынтыктоочу көзөмөл: экзамен

«Микробиология» — бул микроорганизмдер же микробдор деп аталган микроскопиялык тирүү организмдерди, алардын биологиялык өзгөчөлүктөрүн, систематикасын, экологиясын жана жер бетинде жашаган башка организмдер — жаныбарлар, өсүмдүктөр жана адам менен болгон өз ара байланышын изилдеген илим.

Микробиология микроорганизмдердин түзүлүшүн, жашоо ишмердүүлүгүн жана экологиясын изилдеген илим катары төмөнкү төрт негизги тармакты камтыйт: бактериология, вирусология, микология жана протозоология. Бул илимдер менен тыгыз байланышта иммунология турат. Иммунология — организм үчүн генетикалык жактан бөтөн болгон ар кандай тектеги заттардан, анын ичинде микробдордон жана алардын продуктуларынан коргонуу жолдорун жана механизмдерин изилдеген илим. Вирустардын, бактериялардын жана башка микроорганизмдердин иммундук системага тийгизген таасири бүтүндөй организмдин ишмердүүлүгүндө олуттуу бузулууларга алып келет.

Бул дисциплинанын негизги максаты — микроорганизмдердин (бактериялардын, вирустардын, козу карындардын жана жөнөкөй бир клеткалуу организмдердин) организмдин коргонуу тоскоолдуктарын жеңип өтүү, адам организминин ички чөйрөсүнө кирүү жана инфекциялар деп аталган патологиялык абалдарды жаратуу жөндөмдүүлүктөрүн изилдөө.

Инфекциялык оорулар мурда да, азыр да калктын өлүмүнүн негизги себептеринин бири болуп саналат. Жыл сайын келип чыккан экономикалык жоготуулар, өлүмдүн жогорку көрсөткүчтөрү, дарылоонун жетишсиз натыйжалуулугу жана бейтаптардын стационарда узак убакыт дарылануусу практикалык медицина үчүн олуттуу көйгөй бойдон калууда. Бейтаптардын курамынын өзгөрүшү, инвазивдүү процедуралардын көбөйүшү, көп дарыга туруктуу штаммдардын жайылышы жана эпидемиологиялык көзөмөлдүн жетишсиздиги менен байланышкан госпиталдык инфекциялар калктын ден соолугу үчүн чоң коркунуч туудурат.

Инфекциялык патологиялардын үлүшү өсүп, жаңы пайда болгон же мурда унутта калган инфекциялык оорулардан турган эмердженттик оорулардын чоң тобу пайда болду. Алардын катарына биринчи кезекте ВИЧ-инфекциясы, Кургак учук, хламидиоздун жаңы түрлөрү, Легионерлер оорусу, геморрагиялык ысытмалар жана башкалар кирет. Антимикробдук терапияда жетишилген олуттуу ийгиликтерге карабастан, сепсис маселеси, антибактериалдык препараттарга туруктуу микроорганизмдердин жайылышы жана дары-дармектердин терс таасирлеринин көбөйүшү актуалдуу бойдон калууда.

Мындан тышкары, COVID-19 жана анын мутацияланган штаммдары сыяктуу жаңы жана жетиштүү изилдене элек инфекциялардын аныкталышы XXI кылымдагы дүйнөдөгү эң ири пандемиялардын бирин жаратып, заманбап теориялык жана практикалык медицинанын алдына жаңы милдеттерди коюуда. Ошондуктан инфекциялык оорулар менен күрөшүүнүн натыйжалуу ыкмаларын иштеп чыгуу жана жаңы маалыматтарды алуу заманбап микробиологиянын глобалдык милдеттеринин бири болуп саналат.

Жалпы эмгек сыйымдуулугу: 8 кредит

Аудиториялык иш: 136 саат

Студенттердин өз алдынча иши: 84 саат

Семестр: 3–4

Жыйынтыктоочу көзөмөл: экзамен

«Молекулярдык биология» дисциплинасы жогорку кесиптик медициналык билим берүүнүн «Дарылоо иши» адистиги боюнча табигый илимдер жана медициналык-биологиялык дисциплиналар циклине кирет жана 2-семестрде окутулат.

Медициналык жогорку окуу жайларында студенттерди биологияга окутуу жалпы билим берүүчү окуу жайларында алынган биология боюнча билимдердин, ошондой эле биохимия, физиология жана генетика боюнча өздөштүрүлгөн билимдердин, көндүмдөрдүн жана компетенциялардын улантуучулук принцибинин негизинде жүргүзүлөт.

Бул предметти окутуу тукум куучулук жана өзгөрмөлүүлүктүн молекулярдык деңгээлдеги мыйзам ченемдүүлүктөрүн системалуу түрдө изилдөөгө негизделген. «Молекулярдык биология» кийинки курстарда тукум куучулук ооруларды үйрөнүүгө даярдоочу негизги дисциплина болуп саналат.

Программа квалификациялуу адистерди теориялык жана практикалык жактан даярдоого багытталган.

Медициналык факультеттерде «Молекулярдык биологияны» окуп-үйрөнүү акыркы жылдары тукум куучулук оорулардын көбөйүшү, ошондой эле гендик инженерия менен биотехнологиянын активдүү өнүгүшү менен өзгөчө актуалдуу болуп эсептелет. Программа квалификациялуу адистерди терең теориялык жана практикалык даярдоого эсептелген.

*Жалпы эмгек сыйымдуулугу:* 3 кредит (90 саат)

*Аудиториялык иш:* 54 саат

*Студенттердин өз алдынча иши:* 36 саат

*Семестр:* 2

*Жыйынтыктоочу көзөмөл:* экзамен

«Базистик жана клиникалык фармакология» — бул дары каражаттарынын фармакокинетикалык жана фармакодинамикалык параметрлеринин теориялык негиздерин камтыган окуу дисциплинасы. Фармакология дары каражаттарынын айкын таасирлерин, ошондой эле алардын фармакологиялык эффекттерди жаратуучу молекулярдык механизмдерин изилдейт. Кеңири мааниде фармакология — бул дары каражаттары адам организминин биологиялык системаларына кандай таасир этерин изилдеген илим. Бул дары-дармектердин келип чыгышын, химиялык касиеттерин, фармакологиялык таасирлерин, аракет механизмдерин, биологиялык өзгөрүүлөрүн жана терапиялык колдонулушун камтыйт. Фармакология физиология, биохимия, клеткалык жана молекулярдык биология сыяктуу бир катар фундаменталдык илимдердин билимдерин жана көндүмдөрүн бириктирген байланыштыруучу илим катары каралат.

«Базистик фармакология» дисциплинасын окутуунун максаты — дары каражаттарына рецепт жазуу эрежелерин үйрөнүү, дары препараттарынын негизги классификацияларын, алардын фармакодинамикалык жана фармакокинетикалык параметрлерин, дары каражаттарынын өз ара аракеттенүүсүн жана алардын терс таасирлерин өздөштүрүү. Алынган билимдерди андан ары клиникалык кафедраларда окууда жана дарыгердин практикалык ишинде колдонуу каралат.

*Жалпы эмгек сыйымдуулугу:* 5,5 кредит

*Аудиториялык иш:* 165 саат

*Студенттердин өз алдынча иши:* 66 саат

*Семестр:* 3–4

*Жыйынтыктоочу көзөмөл:* экзамен

«Медициналык биология» дисциплинасы жогорку кесиптик медициналык билим берүүнүн «Дарылоо иши» адистиги боюнча табигый илимдер жана медициналык-биологиялык дисциплиналар циклине кирет жана 1–2-семестрлерде окутулат.

Медициналык жогорку окуу жайларында студенттерди биологияга окутуу жалпы билим берүүчү окуу жайларында алынган биология боюнча билимдердин, ошондой эле биохимия, физиология жана генетика боюнча өздөштүрүлгөн билимдердин, көндүмдөрдүн жана компетенциялардын улантуучулук принцибинин негизинде жүргүзүлөт.

Бул предметти окутуу адам биологиясы боюнча билим берүү программасынын мыйзамдарын жана жоболорун, ошондой эле мамлекеттик билим берүү стандартынын талаптарын системалуу түрдө изилдөөгө негизделген. Программада антропология, адам анатомиясы жана физиологиясы боюнча негизги маалыматтар берилген. Бул студенттерде адамды биологиялык объект катары комплекстүү түшүнүүнү калыптандырууга мүмкүндүк берет.

Комплекстүү мамиле адам организминин түзүлүштүк уюшулушун (органдардын жана системалардын түзүлүшү), функционалдык уюшулушун (жашоо процесстери, органдардын жана системалардын функциялары жана алардын жөнгө салынышы), ошондой эле алардын убакыт жана мейкиндик боюнча калыптанышынын өзгөчөлүктөрүн (антропогенез жана расоведение) кароону камтыйт.

Программа квалификациялуу адистерди теориялык жана практикалык жактан даярдоого багытталган. «Медициналык биология» курсунун максаты — жалпы биологиялык мыйзам ченемдүүлүктөр боюнча фундаменталдык билимдерди калыптандыруу жана өздөштүрүү, адам организминин өнүгүшүн, паразитология маселелерин фармациянын теориялык негиздери катары үйрөнүү, студенттерде биологиялык ой жүгүртүү логикасын жана жалпы дарыгердин кийинки практикалык ишинде зарыл болгон көндүмдөрдү өнүктүрүү. Бул дисциплина биотехнология жана биометрия тармактарындагы прогресс менен байланыштуу практикалык саламаттык сактоо үчүн өзгөчө мааниге ээ.

*Жалпы эмгек сыйымдуулугу:* 2 кредит

*Аудиториялык иш:* 36 саат

*Студенттердин өз алдынча иши:* 24 саат

*Семестр:* 1-семестр

*Жыйынтыктоочу көзөмөл:* зачёт

«Химия» предмети боюнча программа жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандартынын (МББС) курамына кирет жана «Дарылоо иши» факультетинин студенттери үчүн түзүлгөн. МББС талаптарына ылайык даярдалган программа эки негизги бөлүмдү камтыйт: «Жалпы химия» жана «Органикалык химия». Ар бир бөлүмдү окутуу өзүнчө темалар боюнча лекцияларды угууну, өтүлгөн теориялык материалды талкуулоого жана бекемдөөгө багытталган семинардык сабактарды, лекциялардын темалары боюнча маселелерди жана көнүгүүлөрдү чыгарууну (практикалык сабактарды), ошондой эле өтүлгөн материал боюнча модулдарды тапшырууну камтыйт.

«Химия» дисциплинасынын максаты — студенттерде адам организмин изилдөөгө карата бирдиктүү физикалык-химиялык табигый-илимий көз карашты калыптандыруу, ошондой эле тирүү организмде жүрүүчү эң маанилүү биохимиялык процесстердин жана ар кандай тең салмактуулук көрүнүштөрүнүн химиялык жана физикалык-химиялык аспектилерин негиздөө.

*Жалпы эмгек сыйымдуулугу:* 2 кредит

*Аудиториялык иш:* 36 саат

*Студенттердин өз алдынча иши:* 24 саат

*Семестр:* 1

*Жыйынтыктоочу көзөмөл:* зачёт